Kazimierz Sośnicki – naukowiec z zamiłowania

Postać Kazimierza Sośnickiego – naukowca z zamiłowania.

Nauczyciel i wychowawca wielu pokoleń pedagogów polskich – prof. dr Kazimierz Sośnicki w tym roku obchodziłby swoje 130 urodziny. Urodzony we Lwowie 11 stycznia 1883 roku w rodzinie rzemieślniczej, w latach 1895-1902 uczęszczał do IV Gimnazjum także we Lwowie, które ukończył 20 czerwca maturą typu klasycznego z odznaczeniem. Przewodniczącym egzaminacyjnej komisji maturalnej był wówczas wybitny historyk, profesor uniwersytetu lwowskiego prof. Ludwik Finkiel. To gruntowne i wielokierunkowe wykształcenie humanistyczne jakie pobrał w gimnazjum pozwoliło mu nie tylko rozpocząć studia uniwersyteckie, ale predysponowało do przyszłej pracy naukowej i rozpoczęło świadome kształtowanie jego naukowej osobowości.

Kazimierz Sośnicki był człowiekiem wybitnie utalentowany i posiadał wszechstronny umysł. Z powodzeniem opanowywał nauki matematyczno-przyrodnicze, filozofię, pedagogikę i kilka innych. Od najwcześniejszych lat, aż do końca swego życia profesor Sośnicki przywiązywał ogromną wagę do nauki języków. Sam biegle władał kilkoma, w tym greką, łaciną, językiem francuskim i niemieckim.

Będąc w drugiej klasie gimnazjum Kazimierz Sośnicki bezustannie udzielał swoim kolegom korepetycji. Zauważa już w tym czasie braki systemu pedagogicznego. Sam opowiada: „Kiedy zaczynałem ten zawód, a było to bardzo wcześnie w moim życiu, to właściwie pedagogiki nie było. Było nauczanie, była szkoła, ale systemu pedagogicznego – nawet mowy o „systemie pedagogicznym" nigdzie nie znalazłem. Kiedy zaczynałem nauczanie chciałem gdzieś chwycić jakieś wskazówki pedagogiczne ... szło mi równocześnie o to, aby znaleźć jakąś pomoc, bo to co znajdowałem, to była literatura piękna: ideały, zarysy czegoś bardzo dalekiego i wielkiego. Ale jak się to robi, żeby ta łacina, albo matematyka czy inna nauka szła do głowy?". Tak właśnie pod koniec gimnazjum w młodym Sośnickim dojrzało przekonanie o konieczności stworzenia ,,jakiejś" teorii nauczania.

Studia swoje K. Sośnicki rozpoczął od poszukiwania teorii nauczania i katedry pedagogiki. Niestety takiego kierunku nie było w szkołach wyższych. Katedra natomiast, jeśli już była, znajdowała się w rękach nauczyciela, który sami nie bardzo wiedział jak i co z tym kierunkiem robić. Koniec XIX w. to czas kiedy panowała, znana z niemieckich podręczników, herbartowska teoria nauczania, i to panowała samotnie, jako jedyna. Sośnicki po zapoznaniu się z nią, ocenia ją krytycznie. Wskazuje jej podstawową wadę - u Herbarta jest piękna teoria mijająca się z praktyką nauczania.

Początek XX wieku przyniósł fragmentaryczne elementy nauczania. Wszystkie nowości oparte były o Deweya, który dostrzegał w czynności uczenia się syntezę rekonstrukcji i progresywności odbywającą się w naszym myśleniu i życiu (podnosiła ona zarazem pozycję nauczyciela, przyznając mu szczególną rolę w całości życia społeczeństw) – mówiono o „teorii nowego wychowania", zwanego szkołą amerykańską. Sośnicki szuka oparcia i podpory, ale wiadomości są skąpe. Pamiętajmy, że polska była w tym czasie ciągle pod rozbiorami. Jeden z profesorów, który wykładał pedagogikę, stwierdził że pedagogiki Herbarta nie chce wykładać, bo nie jest ona dobra dla polski rozbiorowej. Natomiast na wykładanie nowych myśli z tworzącej się szkoły amerykańskiej nie miał zgody władz ani wewnętrznego przekonania. W rezultacie, jak wspomina profesor Sośnicki, na wykładach z pedagogiki wykładał o spawach ubocznych, jak: zachowanie zdrowia, choroby zakaźne, mieszkanie odpowiednie dla ucznia, ubiór, przyzwoite zachowywanie. W tym wszystkim nie było mowy o tym, jak dobrze nauczyć matematyki, łaciny, greki etc.

Wiadomym jest, że we Lwowie Sośnicki studiował w owym czasie filozofię, matematykę i fizykę. W przyszłości pogłębia on filozofię na studiach w Paryżu, w latach 1910/11. Równocześnie studiuje psychologię, ze szczególnym uwzględnieniem pedagogiki, w Sorbonie i w College de France pod kierunkiem profesorów Ribota, Janeta, Bergsona, Picaveta. W roku 1912 Kazimierz Sośnicki wyjeżdżał w celach naukowych do Berlina, Lipska, Wiednia i Zurychu. Następnie ...

Cały tekst artykułu dostępny jest poniżej.

Autor: mgr Paweł Mirosław Góra

 

 

Polecamy również artykuł Pani prof. Haliny Gajdamowicz, w którym wskazuje Kazimierza Sośnickiego jako twórcę pedagogiki aksjologicznej ale i jako wielkiego człowieka i naukowca, którego dzieła są ponadczasową inspiracją dla następnych pokoleń badaczy nauk pedagogicznych.

Artykuł ten możemy znaleźć pod adresem:     http://dydaktyka.uni.lodz.pl/wpcontent/uploads/2012/01/2010_Gajdamowicz1.pdf   

 

Wielość wątków w twórczości Profesora Kazimierza Sośnickiego możemy poznać dzięki odbywającym się przy różnych okazjach sympozjach, zjazdach czy konferencjach. Jedno z takich spotkań z serii Toruńskiej Sesji Dydaktycznej pod wspólnym tytułem "Aktualność poglądów dydaktycznych Kazimierza Sośnickiego w okresie przemian edukacyjnych na początku XXI wieku", odbyło się 11.12.2002 r w murach Wydziłu Pedagogicznego UMK w Toruniu a zorganizowanego z inicjatywy profesora Józefa Półturzyckiego.

Sprawozdanie z tej sesji możemy znaleźć pod adresem:

http://www.konferencjadydaktyczna.byd.pl/userfiles/files/2002%20Sprawozdanie%20z%20XI%20DKN.pdf

Na pewno warto bliżej zapozać się z materiałami z tej owocnej sesji, które dostępne są m.in. w archiwum Stowarzyszenia.

 

 

Warto też polecić krótkie ależ jakże ciekawe wspomnienie o Kazimierzu Sośnickim w wykonaniu młodszego pokolenia. Autorem tego znakomitego tekstu jest dr Andrzej Leszczyński etyk, filozof z Uniwersytetu Gdańskiego. Pan Andrzej miał jeszcze sposobność osobiście poznać prof. Kazimierza Sośnickiego podczas jego wykładów i egzaminów.

http://cumbria.pl/component/content/article/8-news/92-rowery-i-inne-drobiazgi?showall=&start=2   

 

Jedną z podstawowych pozycji w temacie życia i twórczości Profesora Kazimierza Sośnickiego jest artykuł dr. Henryka Góra, który opracował noty bibliograficzne pt: Sośnicki Kazimierz /1883-1976/ - biogram wydaną w Polskim Słowniku Biograficznym, Warszawa-Kraków, T.XL/4 z.167,ss. 612-615. Polska Akademia Nauk - Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla czy Polski Słownik Filozoficzny 

Dr Henryk Góra (zm. 15 lipca 2010r.) był spadkobiercą dorobku naukowego i wydawniczego po Profesorze Kazimierzu Sośnickim a następnie inicjatorem i  założycielem prywatnego archiwum po profesorze. 

Krótkie opracowanie o K. Sośnickim na podstawie noty biograficznej dr Henryka Góra dostępne jest pod adresem:  http://www.promotusz.pl/Kazimierz_So%C5%9Bnicki.html

 

Najnowsza publikacja dotycząca Profesora Kazimierza Sośnickiego pt. "Kazimierz Sośnicki - naukowiec z zamiłowania" ukazała się w czerwcowym numerze Gazety Uniwersyteckiej wydawanej przez Uniwersytet Gdański. Autorem jest mgr Paweł Mirosław Góra, który stał się badaczem i pasjonatem życia oraz twórczości Profesora. Autor jest także spadkobiercą dorobku naukowego po profesorze wraz z prawami wydawniczymi w tym również wielu notatek, rękopisów i rzeczy osobistych, które ocalały po śmierci profesora. Autor artykułu wskazuje także na fenomen spójności pomiędzy głoszoną filozofią Kazimierza Sośnickiego a jego postawą życiową, która podkreślała głoszone zasady.

http://gazeta.ug.edu.pl/pdfarch/GU_kwiecien_czerwiec_2014_net.pdf   

 

Autor mgr Paweł Mirosław Góra zaprasza na organizowany przez Stowarzyszenie Inicjatyw Naukowych cykl odczytów poświęconych twórczości Kazimierza Sośnickiego, które odbędą się w bieżącym roku - o miejscu i czasie powiadomimy w zakładce "Aktualności".

Autorami wykładów będą znakomici pedagodzy, uczniowie i wychowankowie Profesora Sośnickiego jak i przedstawiciele młodego pokolenia pedagogów.

 

kontakt